آزاد باش

احمد کاظم زاده ، تحلیل گر مسائل خاورمیانه

از ویژگی های روز قدس 1390 ، شکست کامل مذاکرات سازش و ناکام ماندن تلاش هایی است که دولت اوباما برای به جریان انداختن مذاکرات به عمل آورد . البته پیش از این نیز مذاکرات بارها به بن بست رسیده بود ، اما هرگز تا این اندازه طولانی نشده و گروه سازشکار ناامید و مستاصل نشده بود . به گونه ایی که سازشکارترین افراد و کسانی که در سال های گذشته در مذاکرات حضور داشتند ، نیز به ناکامی مذاکرات و کارشکنی های دولت نتانیاهو اذعان کردند .

البته با توجه به ترکیب دولت ائتلافی نتانیاهو که افراطی ترین و ضد صلح ترین افراد را دور هم جمع کرده است ، انتظاری جز این هم نمی رفت . در واقع ، ماموریت اصلی و اعلام نشده این کابینه این بود که طرح های توسعه طلبانه را در چارچوب شهرک سازی به سرانجام برساند و کار را یکسره کند .

حضور قوی و موثر لابی شهرک نشینان در این کابینه سبب استمرار فعالیت های شهرک سازی در کرانه باختری و شرق بیت المقدس با وجود مخالفت های جهانی شد . ادامه بی وقفه این اقدامات ، حتی ماموریت جورج میچل ، نماینده ویژه اوباما در امور حل بحران فلسطین و خاورمیانه را نیز به شکست کشاند و به استعفا و کناره گیری وی از صحنه انجامید .

با توجه به اینکه شهرک سازی در میان مسائل حیاتی باقی مانده ، جایگاه مهمی  دارد و سرنوشت بقیه مسائل از تعیین مرزها گرفته تا حل مسئله آوارگان و قدس ، به حل موضوع شهرک سازی بستگی دارد ، از این رو ، حل نشدن موضوع شهرک سازی ، به مفهوم حل نشدن باقی مسائل حیاتی باقی مانده در خصوص بحران فلسطین بوده است .

زیرا شهرک های صهیونیست نشین که حدود 50 درصد مساحت کرانه باختری را در بر گرفته اند ، در سه نوار امنیتی جداگانه به طور زنجیروار از شمال به جنوب کرانه باختری ادامه یافته و در حوالی قدس این شهر را از هر چهار سو در محاصره قرار می دهند .

بر این اساس ، ادامه اقدامات شهرک سازی از این جهت خطرناک است که این حلقه ها را به هم وصل می کند و زنجیره تغییر بافت جغرافیایی و جمعیتی قدس را تکمیل می سازد .

در مجموع ، وضعیتی که در سال گذشته ( میلادی ) در خصوص مذاکرات سازش ایجاد شد ، از بسیاری جهات به دوران پیش از آغاز انتفاضه مسجدالاقصی در اواخر دهه 90 و اوائل سال 2000 میلادی شباهت داشت . بر همین اساس ، انتظار از سرگیری انتفاضه در سال گذشته وجود داشت و اساسا یک چنین احتمالی نیز داده می شد .

اما مجموعه عواملی از قبیل روح سازشکاری تشکیلات خودگردان و امید آن به مقاومت های مدنی و روند حمایت های بین المللی در تشکیل دولت فلسطینی و همچنین سرکوب و مهار شدید جنبش های مقاومت در کرانه باختری و اولویت حماس در بقای دولت خود در غزه سبب شدند انتفاضه سوم در فلسطین ، با وجود فراهم بودن زمینه های آن شکل نگیرد .

با این حال ، به بن بست رسیدن مذاکرات سازش در سال گذشته ، تشکیلات خودگردان و گروه سازشکار را به سمت گفتگو با جنبش حماس متمایل کرد و همین امر ، از جمله عوامل موثر در امضای توافقنامه آشتی فتح و حماس در کنار سقوط رژیم مبارک بوده است .

در مجموع ، بررسی فرایند سازش در 18 سالی که از آغاز آن می گذرد ، هیچ تردیدی در این زمینه به جا نمی گذارد که این مذاکرات ، فقط سرپوشی برای ادامه اقدامات اشغال خزنده در چارچوب شهرک سازی و خرید زمان برای تکمیل این طرح ها بود ؛ به گونه ایی که طرف سازشکار را در برابر عمل انجام شده قرار دهند و آنچه امروزه در خصوص روند شکست خورده سازش مشاهده می شود ، چیزی جز این نیست .